Estroupeles-troupele – Os gaiteiros de Soutelo

O 13 de abril de 1972 deixábanos Avelino Cachafeiro Bugallo, o gaiteiro de Soutelo, luns 13 de abril de 2020:

Dende aquí vai a miña pequena homenaxe ao que foi e será un dos mellores gaiteiros de Galicia ademáis dun referente para moitos de nós. Con agarimo e respecto aí vai: Estroupeles-troupele.

Adicado a Avelino, ao cuarteto de gaitas e a toda a súa familia. Viva Avelino e Soutelo de Montes!

#músicaencuarentena #covid19 #coronavirus #euquedonacasa #euestounacasa

Eduardo Troitiño Varela

Tía Andresa.pngEduardo Troitiño Varela naceu en Cavenca o 30 de outubro de 1927. Eduardo é sobriño dos músicos Antonio e Cesáreo Troitiño Beiro, irmáns do seu pai, tamén chamado Eduardo. Ademais, este músico é pai de Xosé Luís e avó de Rubén. Dende rapaz, a Eduardo gustáballe a música e sendo un cativo comezou a asistir as clases na academia de Xosé Benito, onde aprendeu a ler as partituras e a tocar o fliscorno, que aínda conserva en bastante bo estado.

Casou con Pura Lavandeira Fortes o 10 de marzo de 1955. Esta muller xa coñecía ben o ambiente musical de Cerdedo: era filla do baixista Xosé María Lavandeira e neta do grande mestre de músicos Ramón Lavandeira. Pura lembra que no inverno que estaba a piques de rematar cando eles se casaron, Eduardo aínda ía tocar coa banda. E no ano seguinte tamén, pero xa ningún ano máis, o que ven a confirmar que a derradeira actuación da banda de Cerdedo tivo lugar con case total seguridade no 1956.

ED.pngEduardo lembra moitas anécdotas acontecidas ao longo do tempo no que formou parte da agrupación dirixida por Xosé Benito. Por exemplo, a que sucedeu un ano que foran facer a festa do 15 de agosto no Pelete (A Lama). Alí somentes se desprazara a metade dos músicos, entre eles Eduardo, quedando o resto da formación en Cerdedo. E ao día seguinte a banda ao completo debía tocar na festa do San Roque, en Soutelo de Montes, que xa daquela era unha festa moi importante. Na madrugada do día 16 comezou a chover no Pelete e, segundo lembra Eduardo:

Nós paraugas non tiñamos, coche tampouco. Pero tiñamos que ir para Soutelo. O Melequiño, non sei como, se fixo cun carapucho e dixo: ‘Nada, eu xa estou preparado’. E outros foron conseguindo plásticos ou calquera cousa para irse tapando da chuvia. Daban as 12 no Seixido e a unha e pico era a misa en Soutelo. Nós arrincamos cara Soutelo: tira, tira, tira…monte, monte, monte…e chegamos a Soutelo á entrada da misa. Mandou carallo! Pero nós non nos podiamos presentar en ningún lado, mollados coma ibamos. E claro, había que secarse un pouco…pero o cura ía empezar a misa. Nós sempre cantabamos a misa: a de Lebordeses e máis a de Pío XII. Se moitas veces nós ibamos tocar algunha festa era pola misa, que Touqueira cantaba moi ben. E dixo Touqueira: ‘Nada, nada, aquí conforme estamos hai que ir para a misa’. O cura de Soutelo era D. Aquilino, ao vernos dixo: ‘Ben, non vos preocupedes. Vou retrasar a misa un pouco mentres vos ides secar’. Metémonos nunha casa, secámonos un pouquiño, cepillámonos un pouco e tal e cual. E cantámoslle a misa. Despois resulta que cando saímos da misa na procesión daba un sol! E dixemos: ‘Bueno, a roupa seca aquí, e ó carallo!’ Eso foi na capilla que había en Soutelo do San Roque. A Igrexa estaba na Magdalena.

Doutra volta, atopábase a banda de Xosé Benito tamén por terras do Concello de Forcarei. Concretamente, estaban a cantar unha misa na capela de Trasdomonte. De súpeto Eduardo, que era aínda un cativo desplomouse no chan. Así o lembra el:

Alí caín eu, con tanta vela que había ao lado do Cristo. Estabamos cantando a misa, e doume un mareo e caín.

Os compañeiros decidiron levalo ate a taberna, onde o deixaron quedar mentres eles voltaban a capela para seguir coa celebración. Coas atencións do taberneiro, Eduardo foi paseniño recuperándose. Pasado o susto, a xente contáballe que aquel taberneiro era un protestante. Pero daquela Eduardo non tiña aínda moi claro o que quería dicir aquilo de ser protestante, así que despois comentaba:

Ho! E dicían que era protestante, pero mira a min que ben me tratou!

Ao moverse de lugar en lugar e de vila en vila, os mozos e rapaces que integraban as bandas tomaban contacto con outras realidades diferentes das que ate o momento tiñan coñecido en Cerdedo. Algunhas novidades deixaríanos abraiados e lembraríanas para o resto das súas vidas. Tal foi o caso que lle sucedeu a Eduardo e aos seus compañeiros de actuación no lugar da Bouza (Beariz). Aquel día, invitáronos a tomar café nunha casa e a novidade descoñecida era a aparición do café soluble. Os anfitrións acomodaron aos músicos nunha mesa, onde puxeron taciñas de café cheos de auga quente e máis un tarro do azucre e marcharon. Véndose en tal situación, un dos músicos exclamou:

Ai Meu Deus, estes enghanáronse!

e todos os outros déronlle a razón. Pero de alí a pouco, a señora da casa apareceu con bote de Nescafé, e comezou a servilo coa culler, ante o asombro dos cerdedenses.

Na actualidade, Eduardo sigue en activo na música cerdedense formando parte do magnífico Coro Parroquial de Cerdedo, onde tamén aporta os seus coñecementos musicais tocando o órgano o noso amigo Xulio Durán.

*Texto: As bandas de música de Cerdedo (Autor: Manuel Campos Toimil)

Eduardo Troitiño Varela finou o 9 de novembro do 2019 aos 92 anos de idade.

Liña de sucesión

Eduardo Troitiño -> José Luis Troitiño -> Rubén Troitiño

 

O fliscorno que viviu a aparición dos salóns de baile

Falece o músico cerdedense Eduardo Troitiño Varela

Este 9 de novembro deixounos Eduardo Troitiño Varela, músico cerdedense. Formou parte da banda de música dirixida por José Benito. Naceu no lugar de Cabenca (Concello de Cerdedo-Cotobade) o 30 de outubro de 1927. Eduardo é sobriño dos músicos Antonio e Cesáreo Troitiño Beiro, irmáns do seu pai, tamín chamado Eduardo. Ademáis, este músico é pai de Jose Luis Troitiño e avó de Rubén Troitiño, gaiteiros da Asociación Cultural Os Abrentes de Cerdedo, que lle dedica esta lembranza. Dende a súa infancia gustáballe a música e sendo un cativo, con 9 anos, comezou a asistir ás clases na academia de José Benito, onde aprendeu a ler as partituras e a tocar o fliscorno, que aínda conserva en bastante bo estado. O 10 de marzo do ano 1955 casa con Pura Lavandeira Fortes, filla do baixista José María Lavandeira e neta do mestre de músicos Ramón Lavandeira.

No libro As Bandas de Música de Cerdedo, do autor Manuel Campos Toimil, editado pola A. C. Os Abrentes de Cerdedo, no ano 2010, recóllense moitas das anécdotas do que era a vida do músico naqueles tempos. Como ben recolle este libro, os mozos e rapaces que integraban as bandas ao moverse de lugar en lugar e de vila en vila tomaban contacto con outras realidades diferentes das que ata o momento tiñan coñecido en Cerdedo.

Algunhas novidades deixaríanos abraiados e lembraríanas para o resto das súas vidas.

Eduardo Troitiño tivo unha pequena aparición no programa Alalá da Televisión de Galicia, no capítulo adicado á A. C. Os Abrentes de Cerdedo, falando un pouco de como era a vida musical nos lugares de Cerdedo despois da Guerra Civil, na que a figura do gaiteiro xa case estaba olvidada quedando as ruadas con pandeiretas. Anos despois, a historia foi cambiando, empezaron a abrirse os salóns de baile coas orquestras, bandas de música, etc.

No ano 2018 a actual Banda de Música de Cerdedo homenaxea aos músicos cerdedenses daquela época, entre os que se atoparon Julio Durán Sieiro, Nicolás García Fortes, José Antonio Varela Márquez, Ramón Ricoy Mosquera, Jaime Barros Gondariz, José Iglesias Lavandeira, Manuel Torres Beiro e Eduardo Troitiño Varela.

Enlace: La Voz de Galicia

Os Abrentes de Cerdedo despiden a un músico histórico: Eduardo Troitiño Varela

Fue una de las figuras destacadas del municipio en el ámbito musical

Redacción | Cerdedo 10.11.2019 | 03:17

Os Abrentes de Cerdedo despidieron ayer a uno de los músicos más importantes en el municipio. Eduardo Troitiño Varela fue un músico cerdedense que formó parte de la banda dirigida por José Benito. Nació en el lugar de Cabenca el 30 de octubre de 1927. Era sobrino de dos de los músicos reconocidos, Antonio y Cesáreo Troitiño Beiro, hermanos de su padre. Además, este músico es padre de José Luis Troitiño y abuelo de Rubén Troitiño, gaiteros de la Asociación Cultural Os Abrentes de Cerdedo.

Desde su infancia le gustaba la música y siendo un niño, con nueve años, empezó a asistir a las clases en la academia de José Benito, donde aprendió a leer partituras y a tocar el fliscorno, que aún conservaba en buen estado. El diez de marzo de 1955 se casó con Pura Lavandeira Fortes, hija del bajista José María Lavandeira y nieta del maestro de músicos Ramón Lavandeira.

En el libro As Bandas de Música de Cerdedo de Manuel Campos Toimil, editado por Os Abrentes de Cerdedo en 2010, se hizo un recopilatorio de anécdotas de la vida del músico en viejos tiempos. Los jóvenes que integraban las bandas entonces, al moverse por diversos lugares y villas tomaban contacto con otras realidades diferentes de las que hasta el momento no conocieran en Cerdedo. Algunas las dejaban sorprendidos y las recordarán para el resto de sus vidas.

Eduardo Troitiño tuvo una aparición en el programa televisivo Alalá en el capítulo dedicado a Os Abrentes de Cerdedo, hablando de como era su vida musical después de la Guerra Vicil, en la que la figura del gaitero ya estaba casi olvidada, quedando en las calles con las panderetas. Años después, la historia fue cambiando y se empezaron a abrir salones de bailes con las orquestas y bandas de música. EN 2018, la Banda de Música de Cerdedo realizó un homenaje a los cerdedenses de aquella época entre los que se encontraba Eduardo Troitiño, Ramón Ricoy Mosquera, Jaime Barros Gondariz, José Iglesias Lavandeira o Manuel Torres Beiro.

Enlace: Faro de Vigo

“XL Festa do gaiteiro de Soutelo”

O pasado sábado 24 de agosto celebrouse en Soutelo de Montes (Forcarei) a “XL Festa do gaiteiro de Soutelo” na honra a Avelino Cachafeiro. Foi para min un pracer poder poñer música neste ano ao pregón realizado por Carme Hermida interpretando dúas pezas, a primeira delas foi a “Alborada de Rosalía de Castro” e a segunda unha pequena obra que fixen cun dos poemas de Avelino Cachafeiro do seu libro “Voando cas aas da vida”, xa que neste ano celebouse o 50 aniversario da súa publicación, que leva por título “Canta a neniña pastora” (título orixinal do poema).

Dende aquí quería agradecer a Asociación Socio-Cultural Can de San Roque por contar comigo. Aos meus compañeiros Miguel GonzálezSantiago BernárdezMariña RíoNoelia RatelYoli A. CeideDiego CabaleiroManuel Rodríguez e Ramón Pazos por acompañarme neste día. E por último ao músico Juan Bautista Alberte por tocar con nós, un verdadeiro luxo.

📸 Fotografías de Enya Casal -Fotografía-

Grazas a todas e a todos vós!

▪️ “Alborada de Rosalía de Castro” – Rubén Troitiño (gaita), Santiago Bernárdez (tambor) e Noelia Ratel (bombo).
▪️ “Canta a neniña pastora” – Rubén Troitiño e Miguel González Diz (gaitas), Santiago Bernárdez (tambor), Juan Bautista Alberte (bombo), Noelia Ratel, Mariña Río, Yoli A. Ceide, Ramón Pazos, Diego Cabaleiro e Manuel Rodríguez (voces).

XL Festa do gaiteiro de Soutelo

Asociación Socio-Cultural Can de San Roque presenta o programa da “XL Festa do gaiteiro de Soutelo” que terá lugar o 24 de Agosto de 2019 en Soutelo de Montes (Forcarei).

Este ano celébrase o 50 aniversario da edición do libro de Avelino Cachafeiro “Voando cas aas da vida”.

Programación para ese día:


Organiza: Asociación Socio-Cultural Can de San Roque
Colaboran: Deputación de Pontevedra | Xunta de Galicia – Dinamización Lingüística e Concello de Forcarei